Koper wloski i warzywo: co to jest, jakie sa inne nazwy rosliny, jakie sa jej korzenie i kwiaty, jak wyglada trawa na zdjeciu, czy jest roznica z anyzem? Rosyjski rolnik

Co to jest?

Opis botaniczny Koper wloski (Umbelliferae – angielski, Apiaceae – lac.) Jest wieloletnia roslina zielna (zwykle dwuletnia), do 150 cm wysokosci.Dzisiaj wyroznia sie dwa rodzaje kopru wloskiego:

  • Zwykly (w inny sposob apteka lub koperek woloski).
  • Warzywo (wloski).

Koper mozna zaliczyc zarowno do grupy warzyw jak i ziol, przypraw. Wynika to z faktu, ze zjadane sa cebulki, korzenie, liscie i nasiona rosliny. Wiele osob uzywa kwiatow kopru wloskiego jako dekoracji i naturalnego aromatu, poniewaz roslina ma przyjemny pikantny aromat.

Nalezy do rodziny baldaszkowatych (Seleriaceae). Lodyga kopru wloskiego ma ksztalt cylindryczny z licznymi galeziami. Liscie ulozone sa naprzemiennie, sadzonki pierzasto rozciete, z waskimi liniowymi czastkami, gorne prawie bezszypulkowe. Kwiaty sa male, korona zolta.

Owoce sa cylindryczne, zielonkawo-brazowe, dwusadzonek o dlugosci do 8 mm. Po dojrzeniu latwo rozpadaja sie na 2 polowoce, z ktorych kazdy ma 5 zeberek: 3 – po stronie wypuklej, 2 – po bokach, widoczne sa kanaliki olejkow eterycznych. Korzen jest potezny, wrzecionowaty, kluczowy, malo rozgaleziony.

Jak wyglada i czym rozni sie zewnetrznie od innych ziol?

Najczesciej koper jest mylony zewnetrznie z roznymi roslinami: z koprem, kminkiem, anyzem. Nasiona i kwiaty tych roslin sa rowniez podobne, ale koper wloski rozni sie od innych przedstawicieli:

  • Koper wloski sadzi sie w cieple dni.
  • Warzywo korzeniowe ma wyrazny pikantny smak i aromat.
  • Koper wloski ma silny system korzeniowy i nie trzeba go sadzic co roku.

Koper to roslina lecznicza, przyprawa i warzywo

Istnieja trzy rodzaje kopru wloskiego:

Dziki koper wloski (lub gorzki koper wloski) jest klasyfikowany przez Komitet ds. Lekow Ziolowych (HMPC) jako tradycyjny lek ziolowy. Przede wszystkim stosuje sie owoce o gorzkim smaku, ktore zwykle nazywa sie nasionami, oraz uzyskany z nich olejek z kopru wloskiego.

Przyprawiony koper (lub slodki fenkul) jest rowniez uzywany w medycynie, a jego owoce sa uzywane jako przyprawa w kuchni.

Koper roslinny (lub koper bulwiasty), w przeciwienstwie do dwoch pozostalych odmian, charakteryzuje sie gruba, miesista bulwa. W XVII wieku nabrala szczegolnego znaczenia jako warzywo we Wloszech.

Chociaz koper bulwiasty nie odgrywa roli w naturopatii, nadal jest bardzo korzystny dla zdrowia.

Podobienstwa i roznice z anyzem, kminkiem, koperkiem

Wiele roslin jest do siebie podobnych, a koper wloski jest rowniez mylony z roznymi korzeniami, ziolami, kwiatami. Podobne rosliny sa wymienne w gotowaniu, ale maja inny sklad chemiczny, a zatem uzyteczne wlasciwosci lecznicze.

  • Anyz i koper – czy to to samo, czy nie? Smakuja bardzo podobnie, dlatego czesto mylone sa z ta sama roslina. Rozne rosliny z tej samej rodziny mozna latwo rozroznic dopiero w okresie kwitnienia: koper wloski ma zolte kwiaty, anyz – bialy. Mozna rowniez rozroznic rosliny po nasionach: w anyzu sa mniejsze, jajowate i skladaja sie z dwoch zrazikow na zielonkawo-szarym tle.
  • Kminek i koper wloski. Na zewnatrz dwie bardzo podobne rosliny, az do kwiatow. Glowna roznica jest zapach. Nasiona kopru wloskiego maja korzenny zapach przypominajacy anyz, podczas gdy kminek ma zupelnie inny, intensywny aromat.
  • Koper wloski i koperek. Te dwie rosliny bardziej roznia sie od siebie niz te opisane powyzej. Koper wloski i koperek maja rozne, charakterystyczne aromaty. Koper, w przeciwienstwie do kopru wloskiego, nalezy sadzic co roku, gdy koperek rosnie przez co najmniej dwa lata z rzedu. Koper wloski jest znacznie wyzszy niz koper, a takze mniej odporny na zimno. Dlatego tez czas sadzenia obu roslin jest inny: koper sadzi sie juz w dodatnich temperaturach nocnych, kiedy podobnie jak koper z latwoscia toleruje lekkie nocne przymrozki.

Przesadzanie kielkow kopru na otwarty teren

Gdy temperatura powietrza na zewnatrz jest stabilna i nie spada ponizej szesciu stopni Celsjusza, mozna sadzic sadzonki w ziemi. Ale nalezy to zrobic bardzo ostroznie, poniewaz jesli zranisz delikatne korzenie, koper wloski wzrosnie na wysokosc i wyrzuci parasole, a glowki kapusty nie beda sie wiazac.

Jesli roslina jest uprawiana na zielen, plon mozna zbierac, gdy pedy wzrosna o trzydziesci centymetrow.

Jesli chcesz zebrac korzenie, ich uprawa wymaga pojemnika o duzej objetosci, poniewaz korzen ma srednice dziesieciu centymetrow, a kielki wznosza sie na wysokosc do pol metra. Do takiego wzrostu roslina potrzebuje trzech miesiecy cieplego sezonu.

Gatunki i odmiany – opis

Koper wloski dzieli sie na dwa podgatunki. Jeden z nich (F. vulgare subsp. Piperitum) jest reprezentowany tylko przez jedna forme – koper pieprzowy (lub wloski).

Drugi (F. vulgare subsp.vulgare) obejmuje trzy odmiany botaniczne:

  • koper wieloletni;
  • roczny koper florencki z miesistymi liscmi u podstawy, stosowany jako warzywo;
  • slodki (lub rzymski) koper wloski.

Do najpopularniejszych odmian kopru florenckiego naleza Romanesco i Fennel di Firenze. Obecnie istnieje 7 odmian warzyw i jedna hybryda. Wsrod najpopularniejszych odmian wsrod ogrodnikow sa nastepujace.

Elegant

Roslina w polowie sezonu, nie wieksza niz 50 cm, rosna male glowki kapusty, do 100g. Ta odmiana jest popularna ze wzgledu na zdolnosc formowania glow w warunkach dlugiego dnia.

Zapach

W polowie sezonu, dosc wydajna odmiana. Owoce mozna zbierac juz po 70-80 dniach, a z 1 metra kwadratowego dostaniesz 2-3 kg zieleni.

Lider

Dojrzewanie owocow nastepuje juz w 40-50 dniu. Wysokosc odmiany siega 170 cm i ma duze liscie. Przed kwitnieniem zaleca sie zbior zieleniny odmiany wczesnie dojrzewajacej.

Jesienny przystojny

Juz 40 dnia roslina pozwala cieszyc sie owocami. Krzew osiaga 180 cm, wyroznia sie bardzo delikatna, bardzo pachnaca zielenia.

Sopran

Elastyczne, biale glowki kapusty o wadze do 100 g mozna zbierac srednio 112-120 dni po posadzeniu. Od 1 mkw. m, mozesz zebrac do 2 kg glowek kapusty i do 4 kg zieleni.

Oprocz tych odmian istnieja:

  • Luznikowski Semko.
  • Korweta.
  • Rudy F1 (hybryda).

Szkodniki i choroby kopru wloskiego

Koper wloski jest bardzo rzadki, ale czasami moze byc dotkniety przez cerkospore, zgnilizne korzeni i lodyg lub rdze.

Kiedy koper wloski jest dotkniety przez cerkospore, na wszystkich jego zielonych organach pojawiaja sie male, kanciaste zolte plamki. Wraz z rozwojem choroby plamy ciemnieja, lacza sie ze soba, dotkniete tkanki roslinne zolkna i obumieraja. W celach profilaktycznych nalezy unikac zbyt gestych nasadzen, a w celu zniszczenia infekcji koper wloski jest traktowany jednoprocentowym plynem Bordeaux, Kuprozanem lub Kaptanem.

  • Jak dezynfekowac, kielkowac i siac nasiona papryki

Zgnilizna korzeni powoduje smierc rosliny. Najpierw liscie kopru wiedna, potem wiedna, brazowieja i obumieraja. Jesli wykopiesz ziemie na glebokosc 15 cm, zauwazysz, ze korzenie sa poczerniale. Martwa roslina bedzie musiala zostac usunieta wraz z ziemia przylegajaca do korzeni. Jesli udalo Ci sie zdiagnozowac chorobe na samym poczatku, natychmiast przestan podlewac koper wloski i potraktuj go roztworem fungicydu.

Zgnilizna lodygi wplywa na lodygi i pedy roslin. Najpierw czesc pedu lub lodygi gnije, a nastepnie obumiera. Czasami infekcja rozprzestrzenia sie rowniez na liscie rosliny. Zwykle gnicie wystepuje na poziomie powierzchni gleby i powyzej, a pierwsza oznaka choroby jest bialy nalot, a nastepnie male brazowe plamy na lodydze. Jak tylko zauwazysz objawy zgnilizny lodyg, przestan podlewac koper wloski, zetrzyj plytke nazebna i posmaruj uszkodzone miejsca silnym roztworem nadmanganianu potasu, a nastepnie odkurz je popiolem drzewnym.

Rdza to choroba grzybicza, ktora objawia sie tworzeniem pomaranczowo-brazowych guzkow i krost na przyziemnych czesciach rosliny, ktore powoduja zwiekszone parowanie wilgoci, a przy silnym uszkodzeniu opadanie lisci. Przy pierwszych oznakach choroby konieczne jest usuniecie chorych lisci i pedow, po czym rosliny traktuje sie roztworem fungicydu.

Szkodniki kopru wloskiego

Klotliwy charakter kopru wloskiego odstrasza od niego nie tylko rosliny, ale takze owady. Nie lubia tego pchly, mszyce, woodlice i slimaki, wiec koper mozna uprawiac w poblizu warzyw, ktore cierpia z powodu tych szkodnikow. Oczywiscie, jesli same rosliny dogaduja sie ze swoim zbawicielem. Wrogowie kopru wloskiego to drutowce, larwy chrzaszczy, gasienice szufelkowe i cmy lakowe.

Cma lakowa to polifagiczny szkodnik, ktory moze spowodowac powazne szkody w Twoim ogrodzie. Ten motyl ma okolo 1 cm dlugosci i rozpietosc skrzydel do 20 cm u samcow i do 26 cm u samic. Przednie skrzydla cmy sa szarobrazowe z ciemnymi plamami i zoltym paskiem na zewnetrznej krawedzi, tylne skrzydla sa szare z dwoma paskami. Gasienica cmy jest czarnoglowa, zielonkawo-szara z ciemnym paskiem na grzbiecie. Owad jest bardzo plodny i dlatego niebezpieczny. Gasienice zjadaja wszystko na swojej drodze, pozostawiajac jedynie zylki i ogonki lisciowe z lisci. Motyle zywia sie nektarem, a w latach masowego lata motyli lakowych ilosc produkowanego miodu na danym terenie moze znacznie sie zmniejszyc. Zdarza sie to raz na 8 lub 10 lat, a potem ogrodnicy maja trudnosci.

Niszcza cmy na rozne sposoby. Jesli jest ich malo, zbiera sie je recznie i zauwaza sie, ze im mniej chwastow na terenie, tym mniej ciem i gasienic. Ale przy ogromnej akumulacji szkodnikow bedziesz musial uciekac sie do chemikaliow, z ktorych najskuteczniejsze to Fufanon, Metafos, Fosfamid, Decis i Karbofos.

Motyle zimowe to takze wszechobecne polifagiczne szkodniki. Przednie skrzydla cmy zimowej sa ciemnoszare, prawie czarne, z trzema jeszcze ciemniejszymi paskami i cienka czarna obwodka. Tylne skrzydla samca sa biale, samice brazowawe. Gasienice cmy sa ziemistoszare, w poznej fazie rozwoju na ich grzbiecie pojawia sie ciemny pasek. Zarowno motyle, jak i niezwykle zarloczne gasienice szufelki sa niebezpieczne dla kopru wloskiego. Aby chronic uprawy przed tymi szkodnikami, konieczne jest przestrzeganie warunkow praktyk rolniczych i regularne niszczenie chwastow. Po ogromnej porazce kopru wloskiego za pomoca lopatek musisz potraktowac obszar jednym z wymienionych powyzej srodkow owadobojczych.

Szczegolowo opisalismy, jak radzic sobie z wirewormami i chrzaszczami w artykulach juz opublikowanych na naszej stronie internetowej.

Korzysci i szkody

Owoce kopru wloskiego zawieraja olejek eteryczny (4-6%), skladajacy sie z anetolu (do 50-60%), fenchonu, pinenu, metylochawikolu, kamfenu, felandrenu i szeregu innych terpenow, a takze olej tluszczowy, w sklad ktorego wchodza: kwas oleinowy, linolenowy, petroselinowy, stearynowy i palmitynowy.

Owoce zawieraja rowniez sladowe ilosci kwasu anyzowego, ketonu anyzowego i aldehydu. Szeroka gama skladnikow odzywczych ma dzialanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, poprawia prace narzadow i poprawia nastroj.

Koper wloski ze wzgledu na swoj sklad chemiczny polecany jest osobom z wieloma schorzeniami. Lista korzysci dla roslin jest ogromna:

  • Roslina jest korzystna dla osob z problemami ze wzrokiem.
  • Rosol likwiduje wzdecia.
  • Koper wloski znajduje sie na liscie pokarmow dietetycznych.
  • Poprawia prace mozgu poprzez stymulacje neuronow.
  • Herbata z kopru wloskiego doskonale gasi pragnienie latem.
  • Zmniejsza niepokoj, niepokoj, normalizuje sen i lagodzi depresje.
  • Normalizuje uklad moczowo-plciowy, zmniejsza obrzeki.
  • Przydatne dla dziewczynek podczas menstruacji.
  • Poprawia prace przewodu pokarmowego.
  • Leczy problemy z ukladem oddechowym.
  • Ma szerokie zastosowanie w kosmetologii.

Korzysci z kopru sa bezposrednio zwiazane z jakoscia, swiezoscia, zdrowiem i dawkowaniem. Koper wloski nie powinien byc stosowany do celow leczniczych bez porady specjalisty. Koper wloski jest kategorycznie przeciwwskazany w nastepujacych przypadkach:

  • Indywidualna nietolerancja skladnikow skladu chemicznego.
  • Na reakcje alergiczne.
  • Pod zmniejszonym cisnieniem.

O korzysciach i zagrozeniach zwiazanych z koprem pisalismy bardziej szczegolowo w osobnym materiale.

Wykorzystanie kopru w gospodarstwie

Olejek z kopru wloskiego jest bardzo korzystny dla skory, szczegolnie wrazliwej.

Dziekuje starozytnym lekarzom za odkrycie swiatu cudownych wlasciwosci tej rosliny, z ktorej ludzkosc korzysta do dzis! Nawet przedstawiciele obecnej tradycyjnej medycyny nie omijaja strony kopru wloskiego. Tak wiec lek ?Anetin? jest wytwarzany z jego owocow, co ma korzystny wplyw na stan jelit i lagodzi skurcze w jamie brzusznej.

A kto nie slyszal o slynnej wodzie koperkowej? W koncu jest przygotowywany nie tylko z kopru, ale z kopru wloskiego, ktory, jak pamietasz, nazywany jest rowniez koperkiem lub koperkiem farmaceutycznym.

Napoj, o ktorym wspomnialem w kulinarnej czesci artykulu, to bardzo lecznicza woda, ktora pomaga noworodkom i niemowletom radzic sobie ze skurczami zoladka. Ten los generalnie przeminal dla moich dzieci (najmlodsze troche trudzily sie w nocy, ale uratowala nas choroba lokomocyjna na fitballu, a nie koperkowa woda!), ale kolezanki z powodzeniem stosowaly ten naturalny lek w swojej macierzynskiej praktyce.

Jesli podajesz dziecku napoj, lepiej zaparzyc nasiona kopru wloskiego, a dorosli moga przygotowac uzdrawiajaca wode z olejku eterycznego. Ale tylko pod warunkiem, ze to naprawde naturalne!

Tak, cenny olejek pozyskiwany jest z kopru wloskiego, ktory jest szeroko stosowany w przemysle cukierniczym i kosmetycznym do aromatyzowania. Z powodzeniem stosowany jest rowniez w aromaterapii jako srodek przeciwbolowy, przeciwskurczowy, uspokajajacy i wykrztusny.

A olej pozyskiwany z nasion tej rosliny poprzez delikatne tloczenie na zimno jest w stanie zatrzymac procesy zapalne w organizmie, leczyc rany, dzialac antyoksydacyjnie, aktywowac proces laktacji i poprawiac trawienie.

Doskonale oczyszcza organizm, uwalniajac go od toksyn i toksyn. W ten sposob obniza sie cisnienie krwi i normalizuje sie czynnosc serca.

Chlodzace dzialanie kopru wloskiego musi miec korzystny wplyw na skore, nawet najbardziej wrazliwa. Zrozumieja mnie alergicy i wlasciciele problematycznej skory! Taki olejek dobrze ja lagodzi, wybiela, wygladza drobne zmarszczki, nasyca witaminami i nawilza.

Nadaje sie rowniez do wlosow, dzieki czemu sa lsniace i podatne na ukladanie. Dodaj go do swoich kosmetykow, naturalnych maseczek na twarz i szyje, szamponow, kapieli, olejku do masazu, a wkrotce zauwazysz opisany efekt.

Produkcja oleju z kopru wloskiego jest w rzeczywistosci bezodpadowa, poniewaz pozostaly po nim placek wykorzystuje sie na pasze dla zwierzat gospodarskich.

I naprawde, co dobrego jest do stracenia? Poprawmy trawienie zwierzat!

Natalia Ławniczak
Autor
Rate author
Wiedzieć wszystko