Loch srebrzyste owoce przydatne wlasciwosci i przeciwwskazania

Gumi, czyli dab wielokwiatowy, to stosunkowo nowa roslina jagodowa. Wielu ogrodnikow o nim slyszalo, ale jak dotad rzadko jest uprawiany. Dlaczego ta roslina jest atrakcyjna, dlaczego sadzic ja na miejscu i jak osiagnac dobre zbiory?

Na dzialkach ogrodowych odroste uprawia sie w celach dekoracyjnych – atrakcyjny niski krzew o szarozielonych lisciach, pod spodem srebrzystym i pachnacych kwiatach w postaci dzwoneczkow. Ale najwazniejsze sa duze, nakrapiane jagody, ktore smakuja jak wisnie i porzeczki. I bardzo przydatne!

Owoce witaminy

Zdjecie autora

Wielokwiatowa maz, znana jako gumi, rosnie naturalnie w srodkowych Chinach. Od dawna jest uzywany w tradycyjnej medycynie chinskiej jako tonik i tonik. Uwaza sie, ze owoce pomagaja w chorobach ukladu krazenia, sluza zapobieganiu miazdzycy, sa polecane przy problemach z jelitami i zoladkiem jako srodek sciagajacy i przeciwzapalny. W medycynie ludowej stosuje sie liscie frajerow, wywar z nich stosuje sie na przeziebienia i kaszel, na bole reumatyczne i dnawe polecane sa oklady i balsamy. Odwar z korzeni stosowany jest w leczeniu ropnych stanow zapalnych i swedzenia skory.

Przyssawka swoja druga ojczyzne znalazla w Japonii, gdzie roslina ta uwazana jest za owoc mlodosci i dlugowiecznosci, polecana jest najbardziej wrazliwym ? dzieciom i osobom starszym. Na wschodzie dab wielokwiatowy zaliczany jest do nutraceutykow ? produktow, ktore zapewniaja dodatkowe korzysci zdrowotne, moga zapobiegac chorobom przewleklym, wspomagac niektore funkcje organizmu i wydluzac dlugosc zycia.

Wspolczesne badania wykazaly, ze owoce frajera o przyjemnym slodko-kwasnym smaku sa bogate w witaminy, polifenole, barwniki i mineraly. Wyjatkowo wysoka zawartosc aminokwasow stwierdzono w owocach (w miazszu i nasionach) ? jest ich lacznie 17, z czego 7 jest niezbednych dla czlowieka. W formach naturalnych znaleziono okolo 20 mg% witaminy C i do 190 mg% karotenu, a w nowych odmianach stworzonych przez krajowych naukowcow zawartosc witaminy C wzrosla do 112 mg% (odmiana Shikotan), karotenoidow – do 365 mg% (odmiana Tsunai).

Slodkie, z przyjemna lekka cierpkoscia, podczas degustacji jagody otrzymaly ocene 5 punktow (odmiany Kunashir, Paramushir, Tsunai, Shikotan, Yuzhny). Wiekszosc odmian zostala stworzona przez naukowcow z Sachalinskiego Instytutu Badawczego Rolnictwa, to wlasnie z tej dalekowschodniej wyspy ges wielokwiatowa zaczela rozprzestrzeniac sie w naszym kraju.

Owoce przyssawki najlepiej spozywac na swiezo, nie dojrzewaja w tym samym czasie, w lipcu – na poczatku sierpnia przyjemnosc potrwa kilka tygodni. Z nich mozesz zrobic kompot, sok, laczyc z innymi jagodami w asortymencie. Przy duzym zbiorze owocow wygodnie je suszyc, a zima mozna je wykorzystac do przygotowania naparow witaminowych.

Dab waskolistny – Drzewo Jida: cala prawda o dzikiej oliwce

Male drzewo z rodziny Lokhovy jest powszechne w Chinach, Japonii i Europie. Istnieje wiele gatunkow – okolo 100, ale jeden z nich rosnie na terytorium Rosji – Loch waskolistny. Co wiecej, wystepuje tylko w poludniowoeuropejskiej czesci naszego kraju, a takze na Kaukazie, Uralu i Syberii. Znamy te rosline ogrodowa pod nazwa Buchara jida.

W opisie rosliny nazywa sie ziziphus, chinska daktyl, unabi, dzika oliwka, frajer i kilkanascie innych nazw!

Uprawia sie ja ze wzgledu na owoce – slodkie i cierpkie, twarde jagody terakoty. Drzewo jest bezpretensjonalne w pielegnacji, dobrze rosnie na roznych glebach, nie wymaga duzej ilosci wilgoci i jest mrozoodporne. Na rosyjskich terenach nie jest czesto spotykany, ale w Chinach, swojej ojczyznie, zajmuje czolowe miejsce w ogrodach jako cenna roslina owocowa i lecznicza.

Przeczytaj takze: Jak odroznic blady muchomor

Plastikowy

Zdjecie autora

Loch to bezpretensjonalny, odporny na susze krzew o wysokosci 1,5-2 m, z rozlozysta lub piramidalna korona, moze rosnac nawet w polcieniu, na ubogich glebach. Jest to roslina bardzo elastyczna, latwo dopasowuje sie do roznych warunkow, roznych rodzajow gleby. Loch jest stosunkowo mrozoodporny, zaleca sie uprawe od 4 do 9 stref. Jednak aby uzyskac przyzwoite plony (do 6-8 kg z krzaka), musi zapewnic dogodne miejsce – sloneczne, dobrze nagrzane, osloniete od zimnego wiatru, z zyzna, luzna gleba bez stojacej wody. Loch dobrze reaguje na wprowadzenie pelnego nawozu mineralnego, popiolu, ale moze rosnac bez dodatkowego nawozenia.

Korzenie przyssawki sa powierzchowne, wlokniste, polozone w rzucie korony, poglebiajace sie o 40-50 cm Roslina nalezy do grupy wiazacej azot, na jej korzeniach znajduja sie guzki z bakteriami, ktore sa w stanie przyswoic azot atmosferyczny .

Lepiej sadzic odrosty na wiosne, wystarczy dodac w rownych ilosciach prochnice, darn i piasek do dolka oraz nawozy zlozone 200-300 g. Nawozy dokladnie wymieszac z gleba nie stykac sie z korzeniami. W przyszlosci wystarczy chwastow i plytko poluzowac glebe wokol krzakow, okresowo podawac wiosenny opatrunek wierzchni

Samoplodnosc

Zdjecie autora

Wielka zaleta przyssawki wielokwiatowej jest wysoki stopien samoplodnosci, tj. sadzac tylko jeden krzew w ogrodzie, i tak uzyskasz plony. Ale jesli chcesz obfitosci, powinienes stworzyc grupe 2-3 krzewow dla lepszego zapylenia. Zwykle sa to rosliny zwarte, nie daja obfitego wzrostu i nie rozprzestrzeniaja sie po calym ogrodzie, w przeciwienstwie do dalekiego krewnego – rokitnika zwyczajnego. Dwuplciowe, rurkowate, kremowobiale kwiaty przyssawki pojawiaja sie w polowie maja, latwo toleruja lekkie przymrozki, maja przyjemny zapach i przyciagaja pszczoly. Owalne lub podluzne owoce o wadze 1,5-2 g zwisaja na dlugich szypulkach, na szczycie moga zatrzymac resztki korony.

Opis botaniczny

Loch to roslina bedaca krotkim krzewem lub drzewem. Ma szeroka korone, blyszczaca czerwono-brazowa kore, pokryta kolcami do 3 cm dlugosci. Charakteryzuje sie poteznym systemem korzeniowym, ktory wnika gleboko w glebe. Liscie sa owalne lub lancetowate, zwezone u podstawy, z ostrym wierzcholkiem, u gory szarozielone, ponizej biale. Dlugosc ogonkow lisciowych do 7 cm.

Kwiaty sa samotne, drobne, o przyjemnym aromacie, bogate w nektar, sluza jako roslina miodowa. Kwitnienie rozpoczyna sie w czerwcu i kwitnie przez 15-20 dni.

Owocem rosliny jest male, slodkawe pestkowiec o kulistym lub owalnym ksztalcie. Dojrzewanie w sierpniu – wrzesniu. Odsysacz charakteryzuje sie nierownomiernym dojrzewaniem i do pelnego dojrzewania potrzebny jest dlugi okres ciepla, a po dojrzeniu owoce rowniez nierownomiernie sie krusza. Owocnikowanie drzewa nastepuje w wieku 3?6 lat.

Zywotnosc i trwalosc

Zdjecie autora

Doskonala zdolnosc regeneracyjna przyssawki calkowicie rekompensuje glowny problem w uprawie – niewystarczajaca zimotrwalosc. Krzew dobrze zimuje tylko pod oslona sniegu, dolna czesc rosliny pozostaje stabilnie nienaruszona. Przed nadejsciem zimy liscie nie zawsze opadaja, a drewno moze nie dojrzewac, dlatego pedy przyssawki powyzej poziomu pokrywy snieznej zwykle lekko zamarzaja. W cieple zimy krzew bez problemu zapada w stan hibernacji, a przez dziesieciolecia obserwacji w warunkach moskiewskich (GBS RAS) rosliny nigdy nie obumarly. Loch dobrze sie regeneruje, pedy dorastaja do wysokosci od 40 do 140 cm, rocznie pojawia sie okolo 10 nowych pedow. Krzew jest trwaly, moze rosnac w jednym miejscu co najmniej 20 lat.

Uszkodzen zimowych mozna uniknac, jesli pod koniec lata czesciowo zdrewniale pedy zostana zgiete do ziemi i przymocowane u podstawy spinkami do wlosow lub przywiazane do palikow, tworzac ksztalt strofy. Warstwa sniegu zapewni dobra ochrone. Nie warto klasc pedow na ziemi, a jesli dotkna gleby, lepiej rozlozyc swierkowe galazki lub deski. Pokrycie krzaka folia szczelnie, bez otworow wentylacyjnych, jest niepozadane, pod nim roslina bedzie cierpiec z powodu tlumienia. Jesli grozi bezsniezna zima, mozesz posypac krzaki suchymi liscmi, a na wierzch przykryc lutrasilem i folia. Nie zginaj przyssawki pozna jesienia, bo pedy sa latwe do zlamania.

Z wlasnego doswiadczenia mozemy zauwazyc, ze przez 15 lat uprawy w rejonie Moskwy bez schronienia i praktycznie bez opieki, rzadko mielismy przemarzniecie przyssawki, zbiory w tych latach byly tylko w dolnej czesci buszu, ale rosliny zostaly doskonale zachowane i odrestaurowane.

Metody przygotowania jida

Owoce Loch mozna spozywac swieze i przetworzone.

Dojrzale jagody zerwane z drzewa sa po prostu spozywane przez caly dzien. Kompot ze swiezych jagod ma wlasciwosci lecznicze. Napoj pomaga nawet przy kacu. Mozna jednak rowniez poczynic przygotowania do zimy.

Oprocz jagod dzialanie lecznicze przyniosa kwiaty drzewa i jego liscie. Kwiaty zbiera sie w okresie kwitnienia, kiedy wszystkie paki sie otwieraja, a liscie – na poczatku lata, kiedy nie stracily jeszcze dziewiczej swiezosci.

Aby przyspieszyc proces suszenia, zarowno kwiaty jak i liscie suszy sie w piecu w niskiej temperaturze (nie wyzszej niz 60 stopni C).

Jesli to mozliwe, lepiej suszyc owoce w sposob naturalny – w cieplym miejscu pod baldachimem (nie w otwartym sloncu). Jagody uklada sie na palecie w jednej warstwie. Przed wyschnieciem nalezy je umyc pod biezaca woda, poniewaz drzewa i krzewy w ogrodzie sa opryskiwane przed szkodnikami i chorobami grzybiczymi.

Czytaj tez: Barwinek: zastosowanie, wlasciwosci lecznicze i przeciwwskazania

Co jest zrobione z owocow

  • Dzem (nie ma szczegolnie ciekawego smaku. Slodki, bez kwaskowatosci), to samo dotyczy dzemu.
  • Owoce kandyzowane i galaretka (wykorzystywane w cukiernictwie do dekoracji, nie dzialaja leczniczo).
  • Maka (zmielone suszone jagody sluza do wypieku – wydluzaja czas przechowywania chleba).
  • Owoce suszone na sloncu (moga byc uzywane do gotowania kompotu, dodawane do wypiekow lub spozywane w kilku kawalkach dla ogolnego stanu zdrowia).
  • Wino domowe (ma przyjemny smak i delikatny aromat).

Latwosc reprodukcji

twitter.com / Riel Manriquez

Krzew latwo rozmnaza sie przez nasiona i wegetatywnie. Rozmnazanie nasion nie jest trudne, samosiew mozna okresowo znalezc pod krzakami. Najlepiej wysiewac swiezo zebrane nasiona wyekstrahowane z w pelni dojrzalych owocow. Nasiona Loch sa wydluzonymi, wrzecionowatymi koscmi, pokrytymi podluznymi rowkami. Podczas przechowywania bardzo szybko traca zdolnosc kielkowania. Umyj miazsz z nasion, osusz i przechowuj w chlodnym miejscu, sprawdzajac okresowo, czy nasiona nie sa splesniale. Jesienia zasiej nasiona w luznej glebie. W nastepnym roku, do konca sezonu, wybieramy najlepsze sadzonki i przesadzamy do uprawy lub sadzenia w stalym miejscu. Sadzonki nie zachowuja wlasciwosci rosliny matecznej, ale zawsze mozna wybrac najbardziej udane okazy.

Sadzonki zielone pobrane z krzakow w polowie czerwca, gdy wzrost wynosi okolo 20-30 cm, dobrze ukorzenic w odrostach.Pociac sadzonki 2-4 liscmi, potraktowac dowolnym dostepnym stymulatorem tworzenia korzeni, posadzic w piasku lub mieszance torf i piasek w odleglosci 5-7 cm od siebie. Przykryj grzadke sadzonkami folia, regularnie podlewaj i okresowo nawilzaj powietrze sprayem, tworzac efekt mgly. Do jesieni sadzonki tworza kilka korzeni. Zima koniecznie przykryj lozko ogrodowe suchymi liscmi lub swierkowymi galeziami. Jesli sadzonki zostaly ukorzenione w pudelku lub w pojemnikach, wykop je na glebokosc 15-20 cm i posyp suchym przescieradlem, przykryj papa, deskami. Wiosna posadz sadzonki do uprawy, a w nastepnym roku posadz je w stalym miejscu.

Krzew mozna rozmnazac przez nakladanie warstw, jesli pedy zostana umieszczone wiosna w rowkach o glebokosci 10-15 cm.Wybierz udane dolne galezie. Wykonaj kilka naciec w korze, potraktuj te obszary stymulatorem ukorzeniania, uloz i zabezpiecz pedy tak, aby wierzcholek pozostal nad ziemia. Srodkowa czesc pedu przykryc luzna ziemia, regularnie podlewac. Pod koniec sezonu lub w przyszlym roku mozna wykopac sadzonki i oddzielic je od rosliny matecznej.

Opis botaniczny rosliny

Niskie drzewo jida (3-5 m wysokosci) ma ciernie i podluzne liscie (okolo 10 cm u doroslej rosliny) o szaro-zielonym odcieniu. W okresie kwitnienia pokryta jest sredniej wielkosci zoltymi pachnacymi kwiatami, ktore zapraszaja pszczoly. Kwitnie na przelomie maja lub czerwca.

Jagody dojrzewaja od sierpnia do pazdziernika, na poczatku lata sa zielonkawe, blizej zbioru nabieraja glebokiego czerwono-brazowego odcienia.

Czesto slyszysz taka nazwe dla drzewa i jego owocow – dzika oliwka.

Jagody sa owalne, blyszczace, okolo 1 cm dlugosci lub nieco wiecej, przypominajace beczki.

Jedna z odmian – indyjska goof (ojczyzna Hindustanu) – zostala pierwotnie sprowadzona na Sachalin przez Japonczykow, po czym rozpoczela sie jej uprawa w Rosji.

Liscie tego gatunku maja jasnozielony kolor i liscie, ksztaltem przypominajace nieco liscie laurowe – ze spiczastymi koncami. Owoce nie roznia sie ani ksztaltem, ani kolorem od innych rodzajow jagod.

Przyssawka srebrzysta – odmiana rosliny jest nieco inna. Po pierwsze, najczesciej jest to srednio wysoki ciernisty krzew; po drugie, nazwa mowi sama za siebie ? liscie sa srebrne, a nawet zolte kwiaty maja srebrzysty odcien. Dojrzale owoce sa mniejsze niz u innych gatunkow.

Krzew jest szczesliwie posadzony wzdluz plotow, gdyz swoimi grubymi i kolczastymi galeziami tworzy nieprzejezdne zarosla.

Natalia Ławniczak
Autor
Rate author
Wiedzieć wszystko